Aiaraldeko Plan Estrategikoa
ZER DA?
Aiaraldea eskualdean enpresa garrantzitsuak itxi dira azken urteotan, eta tokiko ekonomia sustatzen duten beste enpresa batzuen etorkizunari buruzko ziurgabetasuna izan da nagusi. Egoera hori ikusita, 2019ko maiatzean, Eusko Legebiltzarrak Aiaraldea eskualdea eta Urduña, Orozko, Arrankudiaga eta Arakaldo udalerriak suspertzeko ponentzia eratzea erabaki zuen. Parlamentu ponentzia hori 2020ko urrian berrabiarazi zen, COVID-19aren krisiaren erronkei aurre egiteko erronka gehigarriarekin. Legebiltzarrean urtebete lanean aritu ondoren, ponentziaren ondorioen txostena onartu zen. Txosten horrek etorkizuneko planetan garatu beharreko ekintzak egituratzeko jarraibideak eta jarduera ardatzak ezartzen zituen.
Premisa horiekin eta parte hartze prozesu bizi baten ondorioz, 2022an Berehalako Jarduera Plana (BJP) aurkeztu zen. BJPk lurraldeko premiarik larrienei erantzuten zieten 8 proiektu traktore eta 35 ekimen biltzen zituen. Eusko Jaurlaritzak 24 milioi euro eman zizkion BJPri, eskualde behartsuei edo lehentasunezko arreta-eremuei bultzada berria emateko. Eskualde behartsuei edo Lehentasunezko Jarduera Zonaldeei bultzada berria emateko Plan Bereziren funtsetik.
BJP amaitu aurretik, Eskualdeko Plan Estrategikoa (EPE) egiten hasi zen, eta 2023ko martxoan onartu zen. EPEan zehazten ziren BJPn aldez aurretik definitutako trakzio proiektuen eta jarduketen epe ertain eta luzerako konpromisoak.
2024ko abendura arte, 21 proiektu gauzatu dira, eta gainerakoak garatzen ari dira. Aurrekontuari dagokienez, 20 milioi euro inguru inbertitu dira, eta gainerako 24 milioiak konprometituta daude.
Aiaraldeko gizarte eta ekonomia suspertzeko Legebiltzarreko Ponentzia berraktibatzea
2020ko urria
Aiaraldeko Berehalako Jarduera Plana argitaratzea
2022ko martxoaren hasiera
Plan Estrategikoa egin da
2022ko iraila
Legebiltzarreko ponentziaren ondorioen txostena argitaratzea
2021ko azaroa
Aiaraldeko Plan Estrategiakoa garatzen hastea
2022ko martxoaren erdialdea
Planaren kudeaketa Diputatu Nagusiaren Sailari dagokio.
FASEAK
1. Berehalako Jarduera Plana (2022)
Diagnostiko bat egin eta eskualdea suspertzen lagunduko duten hainbat neurri zehaztean datza. Honako irizpide hauei erantzun beharko zaie: egingarriak, langarriak eta zehatzak, bai lehendik dauden neurriak identifikatzea, bai ekonomia suspertzeko, enplegua sortzeko eta eskualdeko gizarte-garapenean sakontzeko proiektu berriak abian jartzea.
Jarduketen identifikazioa honako jardun-arlo hauen testuinguruan kokatzen da:
➢ Suspertze ekonomikoa.
➢ Enplegua eta prestakuntza.
➢ Gizarte-kohesioa eta zerbitzu publikoak.
➢ Hiri- eta ingurumen-berroneratzea.
➢ Lurraldea eta iraunkortasuna.
Jarduera hauek erakunde arduradunek eta laguntzaileek ezarriko dituzte, neurri bakoitzean jasotako egutegiari jarraituz.
Berehalako jarduera-plana egitean, lan-mahai bat sortu da, tartean dauden erakundeen presentziarekin, eta bilerak egin dira inguruko sektore sozioekonomikoarekin. Era berean, planaren ezarpenaren jarraipena koordinatuko du.
Plan hau abiaburutzat ere hartuko da, eta, ondoren, bigarren fasean, eskualdea suspertzeko epe ertain eta luzerako plan estrategiko bat prestatu eta abian jarriko da.
| Helburua 2021-2022rako plan berezi bat zehaztea, Aiaraldearen garapena bizkortu eta bultzatuko duen epe laburreko jarduketekin. |
| Jarduerak ➢ Eskualdearen diagnostiko “espres” bat egitea. |
Dokumentazioa
➢ Berehalako Jarduera Plana (laburpena)
➢ Berehalako Jarduera Plana (dokumentu luzea)
0 FASEA
Berrikuspen bibliografiko baten bidez egungo egoera testinguruan kokatzea
(2021eko urria azaroa)
1 FASEA
Legebiltzarreko ponentziaren ondorioen txostena
(2021eko azaroa)
2 FASEA
Eskualdearen egoera eta erronka nagusiak parte hartze prozesu baten bidez kontrastatzea
(2021eko azaroa)
3 FASEA
Ondorioak ateratzea eta Berehalako Jarduera Planaren laburpen dokumentua egitea
(2022ko abendua)
2. Aiaraldeko Plan Estrategikoa (2023)
Aiaralderako Plan Estrategikoak (APE) funtsezko tresna estrategiko bihurtu nahi du Aiaraldea biziberritzeko; bertan biltzen dira Arabako Aiarako kuadrilla (bost udalerrik osatzen dute: Amurriok, Artziniegak, Aiarak, Laudiok eta Okondok) eta Bizkaiko Arratia-Nerbioiko lau udalerrik: Urduñak, Arrankudiagak, Arakaldok eta Orozkok.
APE Euskadiko eremu behardunak garatzeko erakundeen arteko estrategiaren koordinazio-esparruan garatzen da.
APEa metodologia honen arabera egiten da:
1.- Erakunde-, enpresa-, gizarte- eta ezagutza-mailako eskualdeko eragile garrantzitsu guztiak kontuan hartzen dituen partaidetza-prozesu baten ondorioa izatea.
2.- Eskualdearen garapen sozioekonomikoa modu integralean gainditzen du. Eta, horretarako, jarduketa-arlo tematiko hauek jorratu behar ditu:
➢ Suspertze ekonomikoa.
➢ Enplegua eta prestakuntza.
➢ Gizarte-kohesioa eta zerbitzu publikoak.
➢ Hiri- eta ingurumen-berroneratzea.
➢ Lurraldea eta iraunkortasuna.
3.- Eskualdearen etorkizunari buruzko ikuspegi estrategiko partekatua lortzea eta zehaztutako ikuspegian aurrera egiteko ildo estrategikoak eta proiektu eragileak zehaztea.
APEak eskualde bakoitzaren etorkizunari buruzko ikuspegi estrategiko partekatu bat definitzen du, 2030erako eta 2025erako denbora-muga batekin, eta etorkizun horretan landu beharreko erronka garrantzitsuak ezartzen ditu.
4.- APE egiteko fasean ezarritako partaidetza- eta adostasun-guneak irekita mantentzea ahalbidetuko duen gobernantza-eredu bat definitzea.
Gobernantza-organoei dagokienez, honela dago zehaztuta:
➢ Talde eragile bat, dagokion batzorde betearazlearekin, APE ezartzeaz arduratuko dena.
➢ Honen ardura duten lantaldeak: proiektu bakoitzaren kudeaketa eta plangintza bultzatzeko beharrezkoak diren ekintzak bultzatu, eta inplementazioan egin beharreko jarduerak.
5.- Aldian-aldian informazioa biltzea eta proiektuen aurrerapena eguneratzea.
| Helburua Aiaralderako esparru estrategiko partekatu bat definitzea eta baliozkotzea, eskualdea eraldatzeko, proiektu traktoreetan oinarrituta, eta gobernantza parte-hartzaileko eredu bat eta jarraipen- eta monitorizazio-sistema arin bat definitzea. |
| Jarduerak ➢ Eskualdearen egoerari buruzko azterketa- eta diagnostiko-txosten xehatua egitea. |
PARTE HARTZE PROZESUA
Aiaraldeko ekonomia suspertzeko eta berraktibatzeko planak parte hartzeko prozesu baten ondorioa izan behar du, eta prozesu honek, eskualde bakoitzeko eragile garrantzitsu guztiak, erakunde-, enpresa-, gizarte- eta ezagutza-mailakoak kontuan izan behar ditu.
Parte-hartze prozesu bizi eta ireki hori 4 eremutan egituratu zen, eragile guztien ikuspegia jasotzeko:
➢ Eragileei (enpresak, erakundeak, etab.) egindako galdetegia, aurrez aurreko elkarrizketen/elkarrizketa telematikoen bidez osatua.
Galdetegiak eta banakako bilerak enpresa- eta erakunde-eragileei zuzenduta zeuden, baita Aiaraldeko sare sozioekonomikoko beste erakunde batzuei ere.
Parte-hartze prozesuaren fase hori amaitu ondoren, agerian geratu zen elkarrizketek industriaren eta merkataritzaren esparruei buruzko ikuspegi sakonagoa ematen lagundu dutela.
Parte hartu duten agenteen tipologiak eta beren negozioak suspertzeko eta indartzeko duten interesak eskualdeko industria- eta merkataritza-sarea dinamizatzearekin lotutako gaiak mahai gainean jartzeko gune bihurtu dute bide hori.
➢ Gaikako workshopak funtsezko eragileekin, Plan Estrategikoaren proiektu bultzatzaileak identifikatzeko.
Prozesu horretan parte hartu zuten eragileak 7 taldetan antolatu ziren, Planaren ardatzen arabera.
Talde horien osaera mistoa izan zen, Plan Estrategikoaren ardatz bakoitzean inplikatutako eragile publiko eta pribatuak biltzen baititu.
Parte-hartze handia izan da, eragile publiko eta pribatu ugarik parte hartu baitute hiru saioetan, eta horrek zilegitasun handiagoa ematen die azaldutako proposamenei.
➢ Herritarren parte-hartzea: online parte hartzeko ariketa bat egiteko aukera ematen du, tresna telematiko baten bidez.
Partaidetza-prozesu horren bidez, herritarrei galdetu zitzaien eskualdeari buruz duten ikuspegiarengatik, identifikatzen dituzten erronka nagusiengatik, interesgarritzat jotzen zituzten ekarpenengatik edo garrantzitsuak izan zitezkeen beste edozein gairengatik.
2022ko apirilaren 30era arte irekita, ahalik eta parte-hartze handiena lortzeko. (herritarren 137 erantzun).
Eskualdearen erronkei aurre egiteko planteatutako ekimen edo proiektuei dagokienez, erantzunak askotarikoak dira: industriaren dibertsifikazioa bultzatu behar da, enpresak erakarri eta lanpostu berriak sortu behar dira, lehen sektorea babestu eta dibertsifikatu behar da, turismoa eta ekintzailetza sustatu behar dira.
➢ Herritarren foroak
Eskualdeko eragile garrantzitsuekin aurrez aurreko foroak deitu ziren, hala nola merkatarien elkarteekin, kultura-erakundeekin, etab. (3 foro Laudion, Amurrion eta Urduñan, 40 parte-hartzaile baino gehiagorekin).
Hiru foroetako dinamikak behar bezala garatu ziren, eta Aiaraldeko erronka larrienei buruzko ideiak eta iritziak trukatzeko gune egokia sortu zen.
Galdetegiak eta bilerak agente gakoekin
Herritarrentzako galdetegia
Workshop tematikoak
Herritarren foroak
Dokumentuak
➢ Aiaraldea eskualderako Berehalako Jarduera Plana (laburpena)
➢ Aiaraldea eskualderako Berehalako Jarduera Plana (dokumentu luzea)
➢ Aiaraldea eskualderako Berehalako Jarduera Plana (folleto)
➢ Lehentasunezko Jarduera Zonaldea
➢ Parte-hartze prozesuaren memoria
➢ Aiaraldeko Plan Estrategikoa
➢ Planaren aurkezpena talde eragileari
➢ Aiaraldeako Plan Estrategikoaren proiektu bultzatzaileen definizioa
➢Jarraipen txostena (2025eko apirilean)
➢Jarraipen txostena (2026ko maiatzean)