Aurrekontu parte-hartzaileak? Bai
Erakundeen gakoetako bat, Arabako Foru Aldundia kasu, herritarrei eta elkarteetan eta kolektiboetan antolatutako gizarteari parte hartzeko aukerak zabaltzea da, lurralde gisa lortu nahi diren etorkizuneko erronkei elkarrekin aurre egiteko.
Prozesu bat, estrategia berri bat
Aurrekontu parte-hartzaileak demokrazia parte-hartzaile, zuzen eta deliberatiboaren tresna berri bat dira, herritarrek politika publikoen diseinuan, erabakian, betearazpenean eta jarraipenean parte hartzeko duten eskubidea egikaritu ahal izan dezaten.
Tresna honek, baita bere erabaki estrategikoak ere, zentzua du, herritarrak baitira lurraldeak abian jar ditzakeen etorkizuneko erronka horien ondorioen hartzaileak eta onuradunak.
Horregatik, funtsezkoa da herritarrek berek proposamenak eta ekintzak egin ahal izatea, proposamen eta ekintza horiek gauzatzeko baliabide egokiak jaso ditzaten.
Berritasunetik konpromisora
Erabaki honekin, Arabako Foru Aldundiak beste urrats bat eman du: ez da jarduteko moduaren berritasuna soilik, baizik eta, batez ere, bere jarduera-eremuaren barruan proposamen zehatzak, tematikoak, bere lurraldetik gertukoak eta, batez ere, hobekuntza globalekoak egiteko asmoa duten eragileen konpromisoarekin bat egiten du.
Urrats berri honek norabide argia du: orain, herritarren onerako izan daitezkeen proposamenak proposatu, gauzatu eta kudeatu ditzakezu. Konpromisoaz ari gara baita bideragarritasunaz ere.
Eta, bestetik, parte hartzeko tresna honetan eragiten duen beste alderdi bat bada: prozesua. Prozesu honek, gainera, herritarren artean aukeratzen diren proposamenak gauzatzeko herri-bozketa sustatuko du.
Parte hartzeko prozesua
Protagonistak
Gutariko bakoitza
Aurrekontu partehartzaile hauen benetako protagonistak Arabako herritar guztiak direlako nabarmentzen dira. Arabako edozein herri eta herritan adin jakin bat baino ez da behar. Denok gara garrantzitsuak, Araba garelako.
Zuk proposatzen duzu > Zuk erabakitzen duzu > Zuk egiten duzu > Zuk kontrolatzen duzu. Konpromisoak beste dimentsio bat hartzen du, baita erantzukizunak ere.
Lehen, ideiek ez zezaketen prozesu osoa egin. Orain ideiak ekintza arduratsuraino iristen dira.
Parte hartu
Parte izan eta parte hartu
Partaidetza-mailak daude. Orain arte oinarrizkoak ziren, oso garrantzitsuak, baina oinarrizkoak.
Orain dimentsio berri bat ematen diogu «parte hartu» terminoari.
Parte izatearen harremanaz ari gara, lurralde gisa identifikatzen gaituelako eta, beraz, lurralde horretan eragin dezaketen eragile gisa.
Eta parte hartzeaz ari gara, ideiatik erabakira, ekintzara eta, azkenik, kudeaketara iritsita.
Benetako parte-hartzeak prozesu osoarekin du zerikusia. Eta azkenean posible egiten da.
Hobetu
Lurralde hobe baterako proposamen zehatzak
Partaidetzako aurrekontuak ez dira soilik herritarrei entzuteko tresna bat, aurkeztutako ideia hutsak bakarrik. Tresna berri honen azken emaitza da gure lurraldeak etorkizun berri baterantz aurrera egin ahal izatea, lurraldeko estrategiekin lerrokatuta, baina, batez ere, kolektiboki norabide berean ibiltzea lortzeko.
Modu positiboan hitz egin, proposamenen zergatia adierazi eta horiek lurraldeko eguneroko bizitzan duten eraginak ezagutarazi, eta, batez ere, Araba modu orekatuan, koordinatuan eta herritarren ekarpenetatik garatu.
Hobekuntzak, pertsona bakoitzaren oinarritik etorrita, beti izango dira protagonistek identifikatutako ikuspuntu eta ekintza bat emateko, eta, beraz, hobetzeko beharra ulertzeko gaitasuna izango dute.
Araba egin
Araba ekinean
Araba ez da erakunde abstraktu bat. Araba, herri bakoitzean egunero herritar bakoitzak abian jartzen duen ekintza txiki bakoitza da. Arabak zentzua hartzen du bere errealitatean, eta bere errealitatea gertatzen dena eta gertatzea nahi duguna da. Partaidetzako aurrekontu hauek ahalbidetuko dute ekintzak benetan martxan jartzea eta ondorengoak izatea.
Herritarrak, ideiak eta proposamenak, lurraldeko herriak, erabakiak, ekintzak izango dira Arabako etorkizuna eraikitzeko oinarri.
Proiektuen zerrenda
1. KATEGORIA: 2.000 biztanletik gorako udalerriak
Ez dago hautatu daitekeen proiekturik
2. KATEGORIA: 2.000 biztanletik beherako udalerriak
| KUADRILLA | UDALERRIA | PROIEKTUA | HELBURUA | DESKRIBAPENA | ESKATZAILEA |
|---|---|---|---|---|---|
| AIARALDEA | ARTZINIEGA | Artziniegako udal-frontoia margotzea | Artziniegako udal-frontoia balioa handitzea | Artziniegako udal-frontoia Hirigune Historikoaren sarreran dago, Herriko Atean. Udalerriko ekitaldi, jarduera eta sozializazio gehienen bilgunea da. Oso frontoi bereizgarria da, bolatokiaz gain duela mende bat baino gehiagokoa den “Casino Recreativo” ere dagoen gune baten barruan baitago. Bere ezaugarriengatik eta berezitasunagatik, Espainiako Turismo Ministerioak 2025eko udan Euskal Autonomia Erkidegoko barne-turismoari buruzko irudien barruan kaleratu zuen kanpaina turistiko nazional eta internazionalean agertzeko aukeratu zuten. | Artziniegako bizilagun baten proposamena |
| AIARALDEA | ARTZINIEGA | Harri ta ogi | Artziniegako eta Aiaraldeko okin-memoria tradizionala berreskuratzeko eta zabaltzeko proiektua | "Harri ta Ogi desagertu aurretik Artziniega eta Aiaraldeko landa eta okin memoriaren zati bat berreskuratzeko eta zabaltzeko asmoz sortu zen. Eskualde honek eta bertako paisaiak irudipena ematen dute hemen oraindik zainduak izatea merezi duten istorio, ofizio eta espazioak daudela. Proiektuak ogiari eta landa munduari lotutako errota, labe, tresna, kontakizun eta bizimodu zaharrak balioetsi nahi ditu. Ez da museo bat sortzea, ezta hasieratik zerbait izugarria egitea ere. Asmoa pixkanaka hastea da, inguruko benetako ondarea dokumentatuz eta ogiarekin eta landa memoriarekin lotutako kultur jarduera txikiak sortuz. Abiapuntua Artziniegako Soxoguti auzoan erabiltzen ez den errota izango litzateke. Proiektuak hau planteatzen du: -labe eta errota zaharrak aurkitzea Proiektuaren barruan, “Harri ta Ogi Eguna” izeneko jardunaldi txiki bat sortzea ere planteatzen da. Labe edo errotaren bat martxan eta erabiltzeko moduan jar badaiteke, eskualdeko ogigintzaren eta landa memoriaren inguruko jardunaldi sinboliko bat egitea izango litzateke asmoa. Eskaera modu berezian aurkezten da, baina etorkizuneko asmoa, proiektuak interesa eta parte-hartzea sortzea lortzen badu, elkarte kultural bat sortzea izango litzateke, hari jarraipena emateko. Harri ta Ogik proiektu erraza eta hurbila izan nahi du, desagertu aurretik Aiaraldeko landa nortasunaren zati bat kontserbatzen eta partekatzen saiatzeko”. | Artziniegako bizilagun baten proposamena |
| AIARALDEA | OKONDO | Kirol gune berria | Espazio batzuk sortzea kirol jarduera berriak egiteko | Gaur egun, bolatoki bat dago, "AYALES boloa" modalitateko pistarekin (Bolatoki), eta "hiru oholtzar" modalitateko beste bolo-pista batera zabaldu nahi da. | Okondoko bizilagun baten proposamena |
| AÑANA | ZAMBRANA | Lanosko gazteluko sarbideak hobetzea eta aparkalekua hobetzea | Baliabide turistikorako sarbidea hobetzea | Lanosko gaztelura sartzeko zoladura hobetzea, baita aparkalekuaren zoladura eta pintatzea ere. Gazteluko landaredia hobetzea | Zambranako bizilagun baten proposamena |
| AÑANA | ERRIBERAGOITIA | Morillasko errota | Ondare historikoaren garrantzia nabarmentzea | Errota eta bere makineria zaharberritzea | Erriberagoitiko bizilagun baten proposamena |
| AÑANA | KUARTANGO | Ibilbide berdea Zuhatzu Kuartangon | Zuhatzu Kuartango herriaren inguruan ibilbide berde bat izatea, herritarrek paseatzeko aukera izan dezaten, oinez edo bizikletaz, herriaren inguruan. Errepideetatik kanpoko ibilbidea, atsegina eta segurua, herritik hurbilen dagoen ingurumenarekin harremanetan. | Ibilbidea herriaren inguruan dago, ibaiertza erabiliz. Gari biltegitik igerileku ingurura eramango gaituzten landa bideak, Ugarteko zelaiak erabiliz. | Kuartangoko entitate baten proposamena |
| AÑANA | GAUBEA | Belaunaldien arteko topagunea | Espejoko kirolgunea hainbat jarduerarekin osatzea | Espejon (Gaubea) padel pista bat eta skatepark pista bat daude, eta lorategi-eremu hori kalistenia eremu batekin, kirol anitzeko pista batekin eta piknik- eta atseden-gune batekin osatu nahi da. | Gaubeako bizilagun baten proposamena |
| AÑANA | AÑANA | Gatz Haranera begira dagoen begiratoki berria | Naturagunearen ikuspegi eta dibulgazio puntu berri bat sortzea. | Egurrezko begiratokia. Lurzatia egokitzea. Hesiak eta kartelak | Gasteizko bizilagun baten proposamena |
| MENDIALDEA | ARRAIA-MAEZTU | "Izkiko begiratokia" bide segurua (Korres) | Korresko ermitako begiratokiraino oinezkoentzako ibilbide segurua egitea | "Oinezkoentzako ibilbide segurua egitea, A-4124 errepideko 32. kilometro-puntua eta Peñako Ama Birjinaren ermitako begiratokia lotuko dituena. Segurtasuna funtsezko puntua da proposamen honetan; izan ere, A-4124 errepidea da gaur egun sarbide bakarra, eta horrek arriskua sortzen du oinezkoentzat, bazterbiderik ez dagoelako eta trafikoarekin batera bizi direlako. Ikuspen txikiko bihurgune itxi bat, sestra-aldaketa eta bazterbiderik gabeko tarte kritiko batean ibilgailuen eta oinezkoen trafikoa bereizteko beharretik sortu da proiektua. Ondoko lurra aprobetxatuz oinezkoa galtzadatik fisikoki bereizteko, ibilgailuek maniobratzeko tarte txikia duten puntu batean harrapatzeko arriskua ezabatuz. Herriko biztanleek egunero erabiltzen dute pasealeku hori. Bestalde, bidexka seguru honek Korresko amildegiaren paisaia- eta turismo-balioa indartuko du, egungo begiratoki naturala zabalduz, arroilaren, haren geologiaren, faunaren eta floraren ikuspegiez gozatzeko aukera emango lukeena. Aipatutako jabetza partikularrean legarrezko bidexka bat egitea aurreikusten da, errepidearen eta Izkiko amildegiaren paraleloan. Lurraren bertikaltasun handia eta amildegitik hurbil egotea dela eta, nahitaezkoa da perimetroko baranda bat instalatzea, altueran erortzeko arriskuaren aurrean erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko. Paisaian ondo integratzeko, komenigarria litzateke material naturalak erabiltzea, hala nola barandarako egur tratatua, mantentzerik behar ez duena, eta bidezidorreko zoladurarako legarra erabiltzea. Ondorioz, erabiltzaileentzako segurtasunarekin batera, proiektu hau Izkiko Parke Naturalaren turismo eta ingurumen eskaintzan txertatzen da”. | Gasteizko bizilagun baten proposamena |
| MENDIALDEA | ARRAIA-MAEZTU | PumpTrack pista Arraia-Maeztun | PUMP TRACK pista bat egitea Maeztun, gazteek erabiltzeko eta gozatzeko. Gazteentzako zein nerabeentzako espazio bat sortzea, kirol eskaintza desberdina eta diziplina anitzekoa eskainiz. Arraia-Maeztuko Udalaren jabetzako hiri-lurzati batean planteatzen da proiektua, inolako erabilerarik ez duena eta landarediz kolonizatuta dagoena. | PUMPTRACK pista bat egitea, zorua aglomeratu asfaltikoan eginda, bizikletak eta patinak zailtasunik gabe ibili ahal izateko. Lursaila sastrakaz garbitu eta dagokion lur-mugimendua egin beharko litzateke, pista aglomeratu asfaltikoko zoru batekin amaitu ahal izateko. Partzela Arraia-Maeztuko 2. poligonoan dago, 1180 lurzatian, eta 21.574 m2-ko azalera du guztira. Lursail hori nahikoa da pista egiteko eta sarbideak eta atsedenerako eta aisialdirako guneak egokitzeko. | Arraia-Maeztuko bizilagun baten proposamena |
| ARABAKO ERRIOXA | LANTZIEGO | Mandazainen bidea. Ibilbide historiko baten balioa nabarmentzea | Mandazainen bidea ibilbide historiko eta kultur baliabide gisa berreskuratu eta seinaleztatzea | "Proiektuak Arabako Errioxatik igarotzen den Mandazainen Bidea berreskuratzea, seinaleztatzea eta zabaltzea planteatzen du, Arabako Errioxa eta Arabako Mendialdea lotzen dituen bide historiko horri balioa emateko. Binasperi bezalako puntu garrantzitsuetan seinaleak eta interpretazio-panelak jartzearen bidez, XVI. mendetik aurrera salgaien garraioari eta lurraldeen arteko trukeari lotutako garrantzi historiko, ekonomiko eta soziala ezagutarazi nahi da. Gainera, ekimenak kultura- eta turismo-baliabide berri bat sortu nahi du, lehendik dauden beste ibilbide batzuen osagarri, tokiko garapenari eta nortasuna eta memoria kolektiboa indartzeari lagunduz”. | Lantziegoko bizilagun baten proposamena |
| ARABAKO ERRIOXA | LAGUARDIA | Udako udal igerilekuetan efizientzia eta irisgarritasuna hobetzea | Udako udal igerilekuetan efizientzia eta irisgarritasuna hobetzea | “Udako udal igerilekuetan efizientzia eta irisgarritasuna hobetzea Instalazioak egokitzea ura gal ez dadin eta igerilekuko ontzirako irisgarritasuna hobetzea. Soropila eta itzala hobetzea" | Biasteriko bizilagun baten proposamena |
| ARABAKO ERRIOXA | LAPUEBLA LABARKA | Assa Ikastolako jolastokia berritzea | Espazioa egokitzea, leku erakargarria eta segurua izan dadin | "Assa Ikastolako jolastokiak berrikuntza eta hobekuntza behar ditu, gaur egungo beharretara egokitzeko eta leku erakargarriago eta seguruagoa bihurtzeko. Jolastokia funtsezko espazioa da eskola-orduetan, eta, horrez gain, eskola-ordutegitik kanpo ere erabiltzen da urte osoan. Gaur egun, eremu jakin batzuk nabarmen higatzen ari dira. Horregatik, funtsezkotzat jotzen dut honako jarduera hauek egitea:
| Lapuebla Labarkako bizilagun baten proposamena |
| ARABAKO ERRIOXA | BASTIDA | Bastidako Doctor Andrés Castillo zeharkalean arrapala irisgarri bat egitea | Irisgarritasuna hobetzea kalean | Proiektuak arrapala irisgarri bat eraikitzea planteatzen du, hirigintza aldetik integratuta, Bastidako Doctor Andrés Castillo zeharkalean dagoen plazara sartzeko egungo harmailadian. Jarduketak aukera emango luke gaur egun dagoen oztopo arkitektoniko bat ezabatzeko eta herritar guztientzako espazio publikorako sarbide unibertsal eta segurua bermatzeko. Proposamenak honako hauek jasoko lituzke: -araudira egokitutako arrapala-irisgarria egitea | Gasteizko bizilagun baten proposamena |
Faseak eta egutegia
| A FASEA | B FASEA | C FASEA |
|---|---|---|
BATUHerritarrak animatzea, ilusioa piztea eta beren ingurunean eta lurraldean hobetzeko ideiak proposatzera deitzea. 2026ko maiatzaren 22ra arte | ERABAKIAurkeztutako eta hobekuntza kolektiboa ekarriko duten proposamenen artean aukeratu, bozkatu eta hautatzea. 2026ko ekainaren 22tik uztailaren 22ra | EGIN DEZAGUNHautatutako proposamena martxan jartzea, bere baliabideekin eta lurralderako bere azken emaitzarekin. 2027ko urtarriletik aurrera |